‘Mobilya Endüstrisi’ Üretim Ve İhracatta Hız Kesmedi

‘Mobilya Endüstrisi’ Üretim Ve İhracatta Hız Kesmedi

Firma sayısı, istihdam ve artan ihracat değeri ile önemli bir imalat sanayisi olan mobilya sektörü, pandeminin etkisiyle birçok sektörün küçülmek zorunda kaldığı 2020 yılında iyi bir performans sergiledi. Geride kalan yılda 3,5 milyar dolar ihracat gerçekleştiren sektör, 2019 rakamlarını korumayı başardı. 2020’de sektörün iç pazar satışları ise 50 milyar liraya ulaştı.

Pandeminin oluşturduğu ilk şokun etkilerini hızla atlatmayı başaran mobilya sektörü, özellikle 2020 yılının ikinci yarısında hareketli bir dönem geçirdi. Pandemi kısıtlamaları dolayısıyla insanların daha fazla evde vakit geçirmeleri mobilya değişim sürelerini kısaltırken, evden çalışma eğiliminin güçlenmesi ve online siparişler mobilya sektöründe satışları artırdı.

Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu

Dünya mobilya üretiminin yaklaşık 473 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Dünya mobilya ticaretini ağırlıklı gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler gerçekleştirmektedir.

Dünyada mobilya üretiminde son beş yılda en büyük üretici olarak Çin ön plana çıkmıştır. Mobilya üretiminde sırasıyla ABD, Almanya ve İtalya Çin’i takip etmektedir. Bu dört ülke dünya mobilya üretiminin %53,3’ünü gerçekleştirmektedir.

Çin ihracatta %32,8 ’lik payla ilk sırayı alırken, Almanya, Polonya, Vietnam ve İtalya Çin’in ardından en çok ihracat yapan ülkelerdir. Türkiye dünya mobilya ihracatında %1,6’lık pay almaktadır.

Dünya mobilya ihracatı 2009 yılından sonra yükselme eğilimindedir. 2019 yılında dünya mobilya ihracatı bir önceki yıla göre % 0,5 oranında artış göstererek 197,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

Dünyanın en büyük mobilya ithalatçısı konumundaki ülke ABD’dir. ABD 2019’da 56 milyar dolar değerindeki ithalatı ile tek başına, dünya mobilya ithalatının yaklaşık %30’luk kısmını gerçekleştirmiştir.
ABD’den sonra en büyük ithalatçı ülkeler sırasıyla Almanya, İngiltere, Fransa ve Kanada’dır. Türkiye dünya mobilya ithalatı sıralamasında % 0,2’lik pay almaktadır.

AB mobilya endüstrisi son derece uzmanlaşmış olup döşenmiş ve kaplanmış mobilyalar ile mutfak mobilyaları en büyük iki üretim grubunu oluşturmaktadır. İtalya, Almanya ve Polonya birliğin en büyük üretici ve ihracatçılarıdır. Ayrıca Almanya, İtalya, İngiltere, Fransa, Polonya AB’nin en büyük mobilya tüketicileri olup, dünya tüketiminin %16’dan fazlasını bu ülkeler yapmaktadır.

Sektörün Türkiye’deki Genel Durumu
Mobilya sektörü Türkiye’nin en eski ve en gelişen sektörlerinden biridir. Sektörde son yıllarda dünya standartlarında üretim yapan tesisler kurulmuş, tüm dünyaya ürün satar bir konuma ulaşılmıştır.
Mobilya sanayi katma değer açısından da ülkemizin önde gelen sektörlerinden birisi olup, ihracatta yerli kaynakları en çok kullanan ve ithal ürünlere bağımlılığı en az olan sektörlerden biri olarak ekonomiye katkı sağlamaktadır.

Sektördeki Üretim Eğilimleri ve Üretilen Başlıca Ürünler
Mobilya işletmeleri genelde KOBİ’lerden oluşmaktadır. Özellikle son yıllarda küçük ölçekli işletmelerin yanı sıra orta ve büyük ölçekli işletmelerin sayısı artmaya başlamıştır. Ayrıca fabrikasyon üretim yapan firmaların sayısı her geçen gün artmaktadır
Hem iç pazara hem de dış pazara yönelen mobilya sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde, panel mobilya, masif mobilya, kanepe, oturma grubu, tablalı mobilya (mutfak, banyo, ofis yatak odası), bahçe mobilyaları, mobilya aksam ve parçaları, taşıt mobilyaları, hastane mobilyaları, otel mobilyaları, aksesuarlar gibi geniş yelpazede üretim yapılmaktadır.

Ev-bahçe ve ofis mobilyalarının toplam mobilya üretimindeki payının %85, kalan %15’lik kısmının ise mutfak mobilyaları, hava taşıtlarında kullanılan mobilyalar, motorlu taşıtlardaki oturmaya mahsus mobilyalar, bunların aksam ve parçaları ile mağaza mobilyaları olduğu tahmin edilmektedir.

Sektörün Bölgesel Yapısı ve Kümelenmeler
Mobilya sektörü, pazarın yoğunlaştığı veya orman ürünlerinin yoğun olduğu belirli bölgelerde toplanmıştır. Türkiye'nin neredeyse her ilinde mobilya üretimi yapan işletmelere rastlamakla birlikte Kayseri, Bursa (İnegöl), İzmir, Ankara, İstanbul, Kocaeli, Adana ve Antalya’da üretim tesislerinin sıklaştığı görülmektedir.
Bursa-İnegöl bölgesi tarihi İpekyolu üzerinde olması ve hammadde kaynaklarına yakın olması nedeniyle mobilyacılıkta önemli bir merkez konumundadır. Sektörde yapılan ihracatın bölgelere göre dağılımında Kayseri ve İstanbul’un arkasından 3.sırada yer almaktadır.

Sektörün Kapasite Kullanımı
Mobilya talebi büyük ölçüde yeni konut inşaatlarına ve gelir artışına paralel bir seyir izlemektedir. Talep esnekliği yüksek bir tüketim ürünü olan mobilyaya olan talep ve kapasite kullanım oranları ekonomik dalgalanmalara paralel olarak inişli çıkışlı bir seyir göstermektedir.
Mobilya sektöründe kapasite kullanım oranları işletmelere göre değişmekte olup, küçük ölçeklilerde %40, orta ölçeklilerde %55, büyük ölçeklilerde ise %80 olduğu tahmin edilmektedir.
Mobilya sektöründe son beş yılda ağırlıklı kapasite kullanım oranı %73’ün üzerinde olmuştur.

Mobilya Sektörü İhracat
Küresel marka çalışmalarına hız veren veren mobilya sektörü dış ticaret dengesi artı olan sektörlerimizdendir. Son yıllarda yurt dışı pazarlara doğrudan kendi dağıtım kanalları ile açılan firmaların sayısında önemli bir artış olmuştur.

Mobilya sektörü ihracatı 2018 yılında 2,65 milyar dolar olarak gerçekleşmiş olup, 2019 yılında bir önceki yıla göre % 15,7 oranında artarak 3,06 milyar dolar olmuştur. Sektörde 2020 yılında ise pandemiye rağmen 3,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirilmiştir.

Mobilya ihracatının çoğunluğu Avrupa ve Ortadoğu ülkelerine yapılmaktadır. Dış ticaret verileri genel olarak incelendiğinde ihracatın yakın komşulara yapıldığı, ithalatın ise uzak ülkelerden gerçekleştirildiği görülmektedir
.
TÜİK verilerine göre, mobilya ihracatında son yıllarda en büyük pazar Irak olmuştur. Bu ülkeye 2018 yılında 442 milyon dolar, 2019 yılı verilerine göre 513 milyon dolar mobilya ihracatı yapılmıştır.

2019 yılında en fazla ihracat Irak, Almanya, Libya, Suudi Arabistan, ABD, Fransa ve İngiltere’ye yapılmıştır. İhracatın bölgelere göre dağılımında Kayseri ve İstanbul’un ardından İnegöl, üçüncü sırada yer almaktadır.

Mobilya Sektörü İthalatı
Mobilya sektörü ithalatı 2018 yılında 516 milyon dolar olarak gerçekleşmiş olup, 2019 yılında ise bir önceki yıla göre % 8,5 azalarak 472 milyon dolar olmuştur.

Mobilya ithalatı yapılan ülkelerin başında AB ülkeleri ve Çin gelmektedir. 2019 yılı verilerine göre en fazla ithalat yapılan ülke 69 milyon dolar ile Almanya olup, Almanya’yı 66 milyon dolarlık mobilya ithalatı ile İtalya takip etmektedir. Mobilya ithalatımızda öne çıkan diğer ülkeler arasında Çin’den sonra Polonya, ABD, Romanya ve Bulgaristan yer almaktadır.

2019 yılında, Çin mobilya ithalatımızın %13,7’lik kısmını karşılamıştır. AB ülkeleri toplam mobilya ithalatında %60’ın üzerinde pay alarak ağırlıklı yerini korumaktadır.

İthal edilen başlıca ürün grupları; oturmaya mahsus mobilyalar aksam ve parçaları, diğer mobilyalar aksam ve parçaları, şilte mesnetleri, yatak takımı eşyaları, tıp, cerrahi ve dişçilikte kullanılan mobilyalar olarak sıralanmaktadır.
Rakamlarla Mobilya Sektörü

  • Türk mobilya sektörünün büyüklüğünün 20 milyar dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir.
  • Mobilya sektörü, 10 bin ihracatçı, 36 bin üretici ve 65 bin işyerini barındırmaktadır.
  • Mobilya imalat ve perakende sektörü toplam 500 bin kişiye istihdam sağlamaktadır. TÜİK verilerine göre imalat sanayinin firma bazında %9,6’sını, istihdam olarak da % 4,8’ini mobilya sektörü oluşturmaktadır.
  • Sektörde kilogram başına ihracat değeri 2,74 dolardır.
  • Mobilya sektöründe 1 milyon doları aşkın ihracat yapan yaklaşık 600 firma bulunmaktadır.
  • Sektör 2023’te 25 milyar dolar üretim, 10 milyar dolar ihracata ulaşmayı ve dünyanın ilk 10, Avrupa’nın ise ilk 5 büyük mobilya üreticileri arasında olmayı hedeflemektedir.
  • Mobilya sektörünün üretim değeri yaklaşık 44,6 milyar TL olup ülke geneli üretim değerine oranı ise % 0.8’dir
  • Mobilya sektörünün cirosu 48,6 milyar TL olup, ülke geneli cirosuna oranı ise % 0.5’dir.
  • Sektörde faktör maliyetiyle katma değeri yaklaşık 10,4 milyar TL olup, ülke geneli faktör maliyetiyle katma değeri oranı ise % 0.7’dir.
  • Mobilya sektöründe yapılan Ar-Ge harcamalarının, gayri safi yurtiçi Ar-Ge içindeki payı % 0,3’dür.
  • Mobilya sektörü inşaat, gemi sanayi, metal, plastik, cam sanayi, tasarım, reklamcılık, ambalaj, lojistik gibi birçok sektörle etkileşim halinde olup yirmi alt sektörü desteklemektedir.