Hedef Pazar Çekya

Hedef Pazar Çekya

Orta Avrupa’nın Üretim Üssü Çekya

Gelişmiş bir sanayi altyapısına sahip olan Çekya, diğer Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında kalite ve fiyat avantajı nedeniyle Türk sanayisine cazip iş birliği imkanları sunuyor.

GENEL GÖRÜNÜM

Çekya, Orta Avrupa’da yer alan bir ülkedir. Kuzeyinde Polonya, batı ve kuzeybatısında Almanya, güneyinde Avusturya ve doğusunda Slovakya ile komşudur. 2016 yılında alınan bir kararla ülkenin kısa adı “Çekya” olmuş, “Çek Cumhuriyeti” resmi isim olarak kullanılmaya devam edilmektedir.

Çekya 1 Ocak 1993 yılında Çekoslovakya’nın Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olarak ikiye ayrılması ile kurulmuştur. Ülke parlamenter demokrasi ile yönetilmekte olup; devletin başı Cumhurbaşkanı, icra organının başı ise üstün icra yetkileriyle donatılmış olan Başbakan’dır. Başbakanlık görevini 2017 yılından bu yana Andrej Babis yürütmektedir. Cumhurbaşkanı Miloş Zeman ise 8 Mart 2013 tarihinden bu yana görevini sürdürmektedir.

Çekya, 2004 yılında ise Avrupa Birliği’ne (AB) üye olmuştur. Ülkenin resmi dili Çekçe olup halkın %96’sı tarafından kullanılmaktadır. Slovakça ülkede en çok konuşulan ikinci dildir.

Çekya ve Türkiye ilişkileri ülkemizin siyasi ilişkilerinin başladığı 1924 yılından bu yana sürmekte olup Çekoslovakya'nın bölünmesinden sonra 1 Ocak 1993'te kurulan Çekya, tarafımızdan aynı gün tanınmıştır. Çekya, ülkemizin AB üyelik sürecini desteklemektedir. Başta ekonomi ve ticaret olmak üzere tüm alanlarda işbirliğinin geliştirilmesine yönelik olarak her iki ülkede de mevcut irade doğrultusunda son yıllarda Türkiye ile Çekya arasında üst düzey ziyaretler de hız kazanmıştır.

EKONOMİK DURUM

Çekya AB’ye büyük ölçüde entegre olmuş stabil ve güçlü bir serbest piyasa ekonomisine sahiptir. Otomotiv sektörü, yan sanayileri ile birlikte, ülkenin en büyük endüstri faaliyetidir. Metalurji, makine ve ekipman, cam, silah sektörleri ülkenin diğer büyük ekonomik yapılarıdır. İhracata yönelik ekonomi modeli uygulayan Çekya, başta Almanya olmak üzere büyük ihracat ortaklarında yaşanan ekonomik dalgalanmalara hassas bir yapıya sahiptir.

  • 2020 yılında cari fiyatlara göre, 241 milyar dolar olacağı tahmin edilen GSYİH’nın 2025 yılında 348 milyar dolar olması beklenmektedir. Çekya, 2020 yılı itibariyle 194 ülke arasında dünyanın 46. büyük ekonomisidir.
  • 11 milyon kişi ile nüfus bakımından dünya ülkeleri arasında 82. sırada yer alan Çekya’nın, 2024 yılında da 11 milyonluk bir nüfusa sahip olacağı tahmin edilmektedir.
  • Cari fiyatlara göre Çekya, 2018 yılında 22.627 dolarlık kişi başına düşen milli gelire sahiptir. Ülkenin araştırma ve geliştirme harcamalarının GSYİH içindeki payı 2015-2016 yılında %2 olup dünyada 20. sıradadır.
  • 2019 yılı verilerine göre ülkenin GSYİH'sı içinde tarım sektörünün payı %2, sanayinin payı %33 ve hizmetler sektörünün payı %65’tir.
  • 2020 yılında %3,3 olan tüketici fiyatlarındaki yıllık ortalama enflasyon oranının 2021 yılında %2,4 olacağı tahmin edilmektedir.
  • Çekya, 2019 yılında 7,95 milyar dolar ile doğrudan yabancı yatırım çeken ülkeler arasında 31. sıradadır.
  • 2016-2018 döneminde toplam doğrudan yabancı yatırım miktarı 48 milyar dolar olan Çekya, 191 milyar dolarlık toplam yabancı sermaye stoğu ile dünyada 34. sıradadır.
  • İnsani gelişmişlik endeksine göre dünyada 189 ülke arasında Çekya 27. sıradadır.
  • Ekonomik serbestlik endeksine göre Çekya, dünyada 186 ülke arasında 23. sıradadır.
  • Küresel rekabetçilik açısından dünyadaki 140 ülke arasında Çekya 29. sıradadır.
  • İş yapma kolaylığı açısından Çekya, dünyada 190 ülke arasında 35. sıradadır.

DIŞ TİCARET

2019 yılında 199 milyar dolarlık ihracatla dünyada 27. sırada olan ülkenin ihracat yaptığı başlıca ülkeler Almanya, Slovakya, Polonya, Fransa ve İngiltere’dir. Ülkenin ihracatında Türkiye %1 pay ile 19. sıradadır.

Ülkenin 2019 yılında ihraç ettiği başlıca ürünler; otomobiller, karayolu taşıtları için aksam ve parçalar, otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makinalar; telefon cihazları; ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlardır.

Yüksek teknoloji ihracatı 2017 yılında 21,07 milyar dolar olan Çekya dünyada 19. sıradadır.

2019 yılında 179 milyar dolarlık ithalatla dünya ithalatında 28. sırada olan ülkenin ithalat yaptığı başlıca ülkeler; Almanya, Polonya, Çin, Slovakya ve İtalya’dır. Ülkenin ithalatında Türkiye %0,9 pay ile 19. sıradadır.

2019 yılında ithal ettiği başlıca ürünler; karayolu taşıtları için aksam ve parçalar; otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makinalar; otomobiller; ilaçlar ve ham petroldür.

İKİLİ TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLER

2019 yılında ülkeye ihracatımız 1 milyar dolardır. Toplam ihracatımızdaki payı %1 olup 37. sıradadır.

Çekya’ya ihraç ettiğimiz başlıca ürünler; otomotiv ana ve yan sanayi ürünleri, hazır giyim, televizyon alıcıları, altın mücevherat, turunçgiller, ev tekstil ürünleri, alüminyum çubuk ve profiller, tütün, elektrikli ev aletleri ve demir-çelik eşyalar ön plana çıkmaktadır.

2019 yılında ülkeden ithalatımız 2 milyar dolardır. İthalatımızdaki payı %1 olup 26. sıradadır. Belli başlı ithal kalemlerini ise, otomotiv ana ve yan sanayi ürünleri, otomatik bilgi işlem makineleri, elektrik devreleri teçhizatı, kilitler ve sürgüler, yün, elektrikli cihazlar, elektrik kontrol ve dağıtım tabloları, elektrik motorları ve jeneratörleri, santrifüjle çalışan kurutma ve arıtma cihazları oluşturmaktadır.

PAZAR DEĞERLENDİRMESİ

GSYİH’nın yaklaşık 1/3’ünü tek başına üreten Çek imalat sanayi, toplam işgücünün de yaklaşık %40’ını istihdam etmektedir. Üretim itibarıyla, sanayideki en büyük iş kolları otomotiv, elektronik, makine ve ekipman, cam ve savunma sanayidir. Sanayi içerisinde otomotiv önemli bir yere sahiptir. Avrupalı birçok otomotiv firmasının Çekya’da yatırımı bulunmaktadır. Çekya, dünyanın en eski otomobil firmasına ev sahipliği yapmakta olup Orta Avrupa’nın ilk otomobil üreticisidir. Yılda ortalama 1 milyon civarında araç üretilmektedir.

GSYİH’nın %2,4’ünü oluşturan tarım sektöründe, son yıllarda önemli yapısal değişiklikler yapılmıştır. Çek Hükümeti tarım sektörü için özel destek programları uygulamakta ve bütçenin %4,6’sını bunun için ayırmaktadır. Bütçe dışında da “Tarımsal Müdahale Fonu” kaynaklı destekler yapılmaktadır. Çekya, dünya en fazla alanda haşhaş ekilen ülkelerden biridir. Ülkede haşhaş üretimi 49,4 bin tona yükselmiştir. Organik tarım son yıllarda hızla gelişmekte olup organik tarım alanları 27.000 ha bulmuştur. Tahıl, patates ve elma başlıca üretilen ürünlerdir.

Gelişmiş bir sanayi altyapısına sahip olan Çekya’da, ortak teknoloji geliştirmenin yanı sıra, altyapı projeleri, ulaşım, tekstil, gıda, turizm, demir-çelik, mühendislik ürünleri, makineekipmanları, otomotiv ve yan sanayi, enerjitaahhüt projeleri, denizcilik (sondaj, sismik teknoloji kullanımı, gemi parçaları vs.) alanında işbirliği imkanları mevcuttur. Çek mamul ve yarı mamulleri diğer Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında kalite ve fiyat avantajı nedeniyle Türk sanayisine cazip iş birliği imkanları sunmaktadır.

Türkiye, altyapı ve çevre gibi çeşitli alanlarda gelişimi sağlamaya yönelik Avrupa Birliği Çerçeve Programları fonlarından yararlanabilmektedir. Bu program fonlarından yararlanmak için de Türk firmaları, Çek firmaları ile ortaklaşa proje sunabilir, böylece projelerde Çek teknolojisinden yararlanmanın yanı sıra, Çek firmalarının AB tecrübesinden de faydalanılabilir.

Çek Cumhuriyeti, müşteri ilişkileri, AR-GE, tasarım, bilgi teknolojisi, uzman çözüm ve yazılım-bilişim merkezlerini ülkeye çekerek bölgede lider olmayı hedeflemektedir. Bu da gerek hizmetler konusunda gerek inşaat sektöründe ülkeye yatırımı teşvik etmektedir. Ayrıca yüksek kalitede emlak talebindeki artış da inşaat sektörünü Türk firmaları için cazip hale getirebilir. Ülkede ulaşım altyapı çalışmaları devam ettiğinden, Türk firmaları bu alanda da yer alabilirler.

Çekya ekonomisinde ve ithalatındaki gelişmeler neticesinde; sanayi ürünleri (elektrikli makineler, kablolar, fonksiyonel mobilyalar, ev içi ekipman ve dekorasyon ürünleri, elektronik ürünler, demir/çelik ve demir çelik ürünler, otomotiv yan sanayi, inşaat malzemeleri, kauçuk eşya, hava araçları yan sanayi, iş ve maden makineleri, ambalaj malzemeleri, bakır mamulleri, alüminyum inşaat malzemeleri, beyaz eşya, ayakkabılar, hazır giyim) ve tarım ve gıda ürünleri şekerli ve çikolatalı mamuller, bisküviler, hayvan yemleri, alkollü ve alkolsüz içecekler, sebzeler, meyveler, konserve meyve sebzeler, su ürünleri, hayvansal ve bitkisel yağlar, makarnalar, sert kabuklu meyveler ve doğal-sağlıklı yaşam temalı gıda ürünleri) ihracat için potansiyel arz etmektedir.