Kompozit Sektörü

SEKTÖRÜN KÜRESEL DURUMU

Çin ile yaşanan ticari anlaşmazlıklara rağmen ABD kompozit sektörü, rüzgâr enerjisi, havacılık ve inşaat sektörlerinin de etkisiyle büyümeye devam etmektedir. ABD kompozit sektörünün nihai pazarının büyüklüğü 2019 yılında 26.7 milyar dolara ulaşmıştır. Bunun yanı sıra sektörün yıllık bileşik büyüme oranının 3.8% olduğu tahmini ile 2025 yılında pazar büyüklüğünün 33.4 milyar dolara ulaşması öngörülmektedir. Cam elyaf bazlı kompozitler pazarı domine ederken onu karbon elyaf bazlı kompozitler takip etmektedir. ABD’de cam elyaf pazarı, 2019 yılında 1.9% oranında büyüme ile 1.18 milyon tonluk hacim ve 2.2 milyar dolar pazar büyüklüğüne ulaşmıştır. ABD için cam elyaf talebinin 2025 yılında 1.36 milyon tona ulaşması beklenmektedir. 2019 yılında küresel karbon fiber talebi 100 bin tona ulaşmıştır. Pazar yıllık 10-12% oranlarında büyümeye devam etmektedir. Bu büyüme, havacılık, rüzgâr türbini kanatları başka birçok endüstriyel uygulamalarda hacimlerinin artmasıyla gerçekleşmiştir. Öngörülebilir gelecekte bu büyümenin devam etmesi beklenmektedir. Pazar segmentlerine göre karbon elyaf kullanımı kırılımı aşağıdaki gibidir.

Çin’in cam elyaf ve kompozit üretimi, sadece cam elyaf üretiminin küresel üretimin %60’ına tekabül etmesi ile dünyada 1.sıradadır. Son yıllarda Çin’in yıllık kompozit üretimi kapasitesi 5.5 milyon tona ulaşmıştır. Yıllık taşıması (lojistiği) gerçekleştirilen kompozit miktarı ise 4 milyon tonu geçmiştir. Ancak son yıllarda bu rakamlar düşme eğilimi göstermektedir. 2018 yılında yıllık taşıması gerçekleştirilen kompozit miktarı 2017 yılına göre %3.1 azalma ile 4.4 milyon tondur. Bu düşüş 2019 yılında da devam etmiştir. Düşüş trendinin temel nedeni, 2017 yılından beri Çin devletinin ve kompozit endüstrisinin çevre koruma ve diğer endüstrilerin standartlarının getirdiği regülasyonların çok sayıda kompozit üreticisinin kapanmasıyla sonuçlanması gösterilebilir. Bu durum tüm Çin kompozit sektörünün daha yenilikçi, daha verimli, çevre dostu, daha düşük atık oranlı ve etkin bir yönetim anlayışına evrilmiştir. Çin karbon elyaf kompozit endüstrisi son yıllarda sürekli olarak büyümektedir. Yıllık 1,000 ton karbon elyaf üretim kapasitesine sahip 6 şirket bulunmaktadır. Mevcut olarak, iç üretim kapasitesi yıllık 8,000  ton iken, toplam tüketim miktarı 30000 tondur. Bu yüzden yıllık 22,000 tonluk ithalat yapılmaktadır. Çin’in karbon elyaf endüstrisi hala emekleme dönemindedir ve olgunlaşmasının zaman alacağı düşünülmektedir. Avrupa’nın GFRP (Glass Fiber Reinforced PolymerCam Elyaf Takviyeli Polimer) üretiminin art arda 6 yıllık mütevazi büyümesinin ardından 2019 yılında toplam hacim olarak 1.14 ton’a ulaşarak sabitlenmiştir. Bu durgunluk her alanı eşit şekilde etkilememiştir. Termoplastik proseslerde, SMC/BMC, RTM ve pultrüzyon proseslerinde bir miktar büyüme görülmüştür. Ek olarak bazı Doğu Avrupa ülkeleri ve Türkiye’de 2019 yılında büyüme gözlemlenmiştir. Sonuçta, cam elyaf açık ara ile öne çıkarak toplam kompozit hacminin %95’inden fazlasında takviye malzemesi olarak kullanılmaktadır. 2019 yılı için CFRP talebinin 141 bin 500 ton olması öngörülmüştür. Bu miktar pazarın %1-%2’sine tekabül etmektedir. Avrupa’da GFRP için iki ana pazar segmenti, toplam üretim hacminin üçte birine tekabül eden inşaat/ altyapı ve ulaşım sektörleridir. Uzun yıllardır ilk kez inşaat/altyapı sektörü %36’lık oranla Avrupa pazarında GFRP tüketicisi olarak ulaşım sektörünün(%34) önüne geçerek 1.sıraya yükselmiştir. 2019 yılında önemli bir pazar hacmine sahip 2 diğer sektör ise %15 ile elektrik/ elektronik, %14 ile spor/hobi sektörleridir.

TÜRKIYE’DE KOMPOZIT SEKTÖRÜ

Türkiye Kompozit sektörü dünyadaki global ekonomik gelişmeler paralelinde hızlı ve uzun soluklu bir gelişme göstermektedir. Kompozit sektöründeki gelişmeler başta karbon fiber uygulamaları, CTP boru uygulamaları, otomotiv ve ulaşım, yenilenebilir enerji, denizcilik, yapıinşaat ve mühendislik plastikleri olmak üzere pek çok sektör gelişmesinde etkili rol oynamaktadır. Kompozit malzeme pazarı dünya ölçeğinde 66 milyar avro ve 8,7 milyon tonluk bir hacme ulaşmış; Türkiye ölçeğinde ise 1,4 milyar avro ve 265.000 tonluk bir hacme ulaşmış bulunmaktadır. Bu verilere dayanarak Türkiye’de Kompozit Sektörü Avrupa ve Dünya büyüme oranının üzerinde bir büyüme göstermektedir. Geçtiğimiz yıllarda dönemin ekonomik durumuna bağlı olarak Türkiye’de % 8 - % 12 arası bir büyüme görülmüştür. 2016 yılında gerçekleşen büyüme ise % 6 olmuştur. 2019 yılında ise bu oranın % 5 civarında olması beklenmektedir. Bu değerler ışığında Türkiye Avrupa’nın büyük kompozit üreticisi konumundadır. 2018 yılı özelinde Türkiye Kompozit Sektörü, yaklaşık 250 milyon avroluk bir ihracat yaparken 250 milyon avroluk da ithalat yapmaktadır. Bu anlamda dış ticarette bir dengeye kavuşmuş ve bugün dünya çapında iş yapan firmaları ile de uluslararası alanda adından söz edilen bir konuma ulaşmıştır.

Hafifletme ve maliyet düşürme etkenleri havacılık, otomotiv ve rüzgar enerjisi sektörlerindeki yenilikleri teşcvik etmeye devam edecektir. Özellikle otomobil üreticileri için yakıt tüketiminin düşürülmesi beklentisi nedeniyle daha fazla üreticinin gelecekte karbon kompozit kullanacağını görebileceğiz. Havacılık endüstrisinde halihazırda kullanılan kompozit parçaların yerini karbon nano takviyeli polimerlere(CNRP) bırakmasını görebileceğiz. CNRP kompozitleri daha mukavim ve %30 daha hafiftir. Rüzgâr enerjisi üreticileri rüzgar kanatlarında karbon fiber malzemeyi tercih edecekler. Kanat uzunları ve türbin kapasiteleri artacak. Reçinenin daha önemli hale gelmesiyle daha uzun kanatların imal edilebilecektir. Yeşil teknolojiye ilginin artması, yüksek mukavemetli elyafların üretimde kullanımını artıracaktır. Nano reçineler, biyo reçineler gibi dünya pazarlarının yeşile dönüşümüne tepki ile diğer endüstrileri de etkileyecek. Avrupa’da demiryolu araç tasarımlarında kompozit kullanımına izin veren regülasyonların etkileri olacaktır. Demiryolu vagonlarının ağırlıkları kompozit malzeme kullanımı ile %30 azaltılabilir.

ABD’de kompozit malzemeler tren vagonlarının burun ve çeşitli kısımlarında yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Kompozit kullanımı maliyeti daha önce kullanılan ahşap malzemeli yapının maliyetinin 2 katı olsa da, ahşap malzemeli yapı çeşitli çevresel nedenlerle 5 yıla kadar kullanılabilirken, kompozitin ömrü 40-50 yıla kadar çıkabilmektedir. Sadece ABD’de tren burunlarında ahşap bağlantıları değiştirmenin yıllık maliyeti 1 milyar doları bulması nedeniyle kompozit kullanımının artacağı öngörülmektedir.