Faaliyet Karlarının Yüzde 60’ı Faiz ve Kur Farkına Gidiyor

Faaliyet Karlarının Yüzde 60’ı Faiz ve Kur Farkına Gidiyor

 
2020 yılını geride bırakmaya sayılı günler kala dünyamız hala Covid-19 salgını ile  savaşmaktadır. 2019 yılının Kasım ayında Çin’in Wuhan şehrinde görülen ilk vakanın ardından Kasım 2020 itibariyle 59 milyon vaka görülmüş olup 1.4 milyon insan hayatını kaybetmiştir.

Sadece insan sağlığını değil tüm dünyadaki ekonomileri tehdit eden virüsten en çok darbeyi ise gelişmekte olan ülkeler almaktadır. Pandemi nedeniyle sokağa çıkma yasakları, karantinalar ekonomileri daralmaya zorlamaktadır.
Uluslararası Para Fonu’nun büyüme beklentilerine baktığımızda dünya ekonomisi yüzde -4,9 daralırken, Türkiye ekonomisinin 2020 yıl sonunda yüzde -5,8 daralacağını öngörmektedirler. Ancak “0” a yakın bir büyüme ile 2020 yılını kapatacağımızı düşünüyorum. 2020 yılı ikinci çeyrek ve üçüncü çeyrekte yaşanan kredi büyümesi ekonomimizin ısınmasına, enflasyon ve cari açığın artmasına neden oldu.  Gelişmiş ekonomilerde ise dünya ekonomisinin de üzerinde bir daralma yaşanacağını öngörmektedir. Amerikan ekonomisinin yüzde -8, Japonya’nın ise yüzde -5,8 daralması öngörülmektedir.
Türkiye ekonomisine baktığımızda ise 2018 yılının Ağustos ayından süregelen TL’nin değer kaybı ve döviz kurundaki dalgalanma, daha sonrasında küresel bir kriz yaratan pandeminin etkisiyle ekonomimizde parasal gelişme ve kredilerdeki artış önce faizlerin yüzde 8’e kadar düşmesine daha sonra da hızlı bir şekilde artarak yüzde 15’e çıkmasına neden oldu. Şirketler yüzde 15 olan politika faizinin üzerinde  yüzde 2 ile yüzde 5 baz üzerinde borç alabilmektedir.

BDDK’nın açıkladığı kredi verilerine 2018 yılı ile 2020 Eylül ayı arasında kısaca özetlemek gerekirse;
Tablo.1 2018-2020 Eylül Kredi Tablosu

Milyon TL   2018 2019 2020/09
Toplam Kredi   2.393.073 2.654.376 3.553.482
    78% 77% 76%
Ticari Krediler   1.857.528 2.031.993 2.704.116
   TL   903.050 1.019.640 1.431.171
   YP   954.478 1.012.353 1.272.946
Bireysel Krediler   535.545 622.383 849.366
    22% 23% 24%
   TL   535.184 621.961 849.119
    YP   361 422 247
Kaynak:BDDK
 
2018 yılında toplamda kullanılan 2.4 trilyon TL’lik kredinin yüzde 78’i 86 trilyon TL ticari kredi iken yüzde 22’si 536 milyar TL bireysel kredilerdir. 2019 yılında toplamda 2.65 trilyon TL kredinin yüzde 77’si ticari yüzde 23’ü ise bireysel kredilerdir. 2020 Eylül ayı itibariyle ise; 3.55 trilyon TL’lik toplam kredinin yüzde 76’sı 2.7 trilyon TL ile ticari krediler,  yüzde 24’ü ise 849 milyar TL ile bireysel kredilerdir.
Tablo 2’den görüldüğü üzere, 2018 yılında ticari krediler için toplamda 214 milyar TL faiz ödenirken 2019 yılında ticari krediler için ödenen faiz 245 milyar TL olmuştur. 2020 Eylül itibariyle de ticari kredi faizi toplamı 166 milyar TL’dir.
 
Tablo.2 2018-2020 Eylül Ticari Kredi Faiz Tablosu
    2018 2019 2020-09
TL Milyon TL   163.516 186.354 119.754
YP milyon TL   50.747 58.959 46.310
$ Cinsi milyon USD   9.593 9.909 5.789
Toplam milyon TL   214.263 245.314 166.063
Ort.TL Ticari Kredi Faiz Oranı   26,40% 20% 14%
Besfin Analiz
13 Kasım 2020 itibariyle;
TL Ticari Kredi Faizi; 16,78
$ Ticari Kredi Faizi; 3,62
Ticari Kredi Faizi; 2,42


Grafik.1: 2019-2020 yılların çeyreklik bazda ticari TL ve döviz kredi faizleri
Kaynak:TCMB

2019 yılı itibariyle TL ticari kredi faizleri 2019 Haziran ayı itibariyle yüzde 27,3 ile en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Döviz ticari kredi faizlerine baktığımızda yüzde 4-5 bandında giden faiz oranları 2020 yılının 1. çeyreğinde uygulanan genişleyici mali politikalarla hem TL ticari kredi faizlerinde hem de yabancı para ticari kredi faizlerinde düşüş yaşanmıştır. 2020 yılı 3. çeyrek sonu itibariyle kredi faizleri tekrar yükselerek yüzde 15.3 seviyesine gelmiştir.
                19 Kasım’daki toplantıdan sonra  TCMB politika faizini yüzde 15’e yükseltti. Bunun sonucunda  TL değer kazandı. 20 Kasım haftasında Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin  hisseleri  yükseldi ve borsa rekor kırdı.
 Genellikle faiz arttığında hem şirket değerleri  kullanılan Ortalama Sermaye Maliyeti (WACC)  yükseldiğinden  hem de talebi zayıflattığından borsa düşer. Burada esas sorulması gereken soru “Bu yüksek faizi kim ödeyecek?”
Kredi faizinde her 100 baz puanlık artış TL olarak kullanılan kredinin maliyetini 23 milyar TL yabancı para olarak kullanılan  kredilerin maliyetini ise  1.7 milyar dolar artırmaktadır.  Dolayısıyla şirketlerin  aşırı  faiz  ödemesine neden olmaktadır.  Şirketler faaliyet karlarının  yüzde 50-60’ını faiz ve kur farkı için ödemektedir. TCMB’nin faiz artışından sonra TL kredilerin maliyetleri yüzde 18’lere yükseldi. 2020 yılının 9’uncu ayı itibariyle ortalama ticari kredi faizi yüzde 14 iken bu rakam artık yüzde 18’lere ulaşmış durumda. Bu da yaklaşık 90-100 milyar TL’lik ilave faiz yükü anlamına gelmektedir. Ekonomik dengeden uzaklaştık. Öyle bir noktaya geldik ki şirket dostu olmayan düşük kredi faizi yüksek kur, düşük kur yüksek faiz ikilemi içinde kaldık. Bu süreçten düze çıkmanın tek yolu, ekonomimizin tekrar hızlı bir şekilde dengeye gelmesi. 

Yazıyı Paylaş:    

Diğer İçerikler

Bursa’daki Meslek Liselerine İş Dünyası Dokunuşu

Bursa’daki Meslek Liselerine İş Dünyası Dokunuşu

Bursa’daki Meslek Liselerine İş Dünyası Dokunuşu

Devamını Oku
BTSO’da 2021 Yılının İlk Meclis Toplantısı Gerçekleştirildi

BTSO’da 2021 Yılının İlk Meclis Toplantısı Gerçekleştirildi

BTSO’da 2021 Yılının İlk Meclis Toplantısı Gerçekleştirildi

Devamını Oku
Türkiye’nin RCEP Konusunda Milli Politika Belirlemesi Gerekiyor

Türkiye’nin RCEP Konusunda Milli Politika Belirlemesi Gerekiyor

Türkiye’nin RCEP Konusunda Milli Politika Belirlemesi Gerekiyor

Devamını Oku
BTSO EKONOMİ ARŞİV